DE EERSTE WERELDOORLOG (1914 - 1918)

Werkblad afdrukken: DE EERSTE WERELDOORLOG.doc

Politieke situatie begin 19de eeuw. 

De eerste wereldoorlog duurde 4 jaar en begon in 1914. Het was een oorlog die nog nooit zo erg was geweest als alle andere oorlogen. Vele landen raakten bij deze oorlog betrokken. Hieronder zie je een kaartje van Europa, voordat de oorlog in 1914 uitbrak. Daarnaast staan alle namen van de landen. Zoals je ziet, zag de landkaart er toen heel anders uit!

kaarteuropavooroorlog.gif (15116 bytes) 1= Ierland
2= Groot-BrittanniŽ
3= Noorwegen
4= Zweden
5= Nederland
6= BelgiŽ
7= Portugal
8= Spanje
9= Frankrijk
10=Duitsland
11=Zwitserland
12=ItaliŽ
13=Oostenrijk-Hongarije
14=Sovjet-Unie

 

15=Montenegro
16=AlbaniŽ
17= ServiŽ
18=RoemeniŽ
19=Bulgarije
20=Griekenland
21=Spaans Marokko  22=Marokko
23=Algerije
24=TunesiŽ 25=LibiŽ
26=Egypte
27=Osmaanse Rijk

 

 

Als je de kaart goed bekijkt, zie je een aantal belangrijke verschillen:

Rusland bestond niet en heette vroeger de Sovjet-Unie. Dat land was het grootste land ter wereld. Land 13 valt erg op, midden in Europa. Het was Oostenrijk-Hongarije.

In het begin van de negentiende eeuw wilden alle Europese industrielanden zoveel mogelijk eigendom bezitten. Ze wilden nieuwe gebieden veroveren. Daar konden ze waarschijnlijk hout, zink, koper en andere grondstoffen voor hun fabrieken vinden. Deze landen wedijverden met elkaar om die gebieden te veroveren. Daarbij begonnen ze elkaar te vrezen. De landen zochten vrienden of bondgenoten.

- Oostenrijk-Hongarije en Duitsland.

- ServiŽ, Rusland, Frankrijk en Groot-BrittanniŽ.

 

Ontstaan van De Eerste Wereldoorlog (vroeger had men het over De Grote Oorlog).

fransferdinandenvrouw.jpg (8574 bytes)Op 28 juni 1914 worden de Oostenrijkse troonopvolger Frans Ferdinand en zijn vrouw vermoord door Princip, iemand uit ServiŽ. Deze moordaanslag was de lont die het kruitvat deed ontploffen. De Oostenrijkse keizer Frans-Jozef stuurde een laatste voorwaarde aan ServiŽ.  Hierin eiste hij dat de moordenaars gestraft werden door Oostenrijk.  ServiŽ weigerde een Oostenrijks onderzoek in ServiŽ.  De bondgenoten hielpen elkaar.

 

Hierboven zie je Franz Ferdinand samen met zijn vrouw, vlak voordat hij van dichtbij werd doodgeschoten.

 

WERKBLAD OPDRACHT 2.

 

De Eerste Wereldoorlog: wie was erbij betrokken?                       

Hieronder zie je welke landen van de wereld in oorlog waren.  Landen die blauw gekleurd zijn, noemen we de Centralen. Daarin zaten o.a. Duitsland, Oostenrijk-Hongarije (O-H), Bulgarije, Turkije en hun kolonies (ingepikte gebieden in andere werelddelen).  Landen die roze gekleurd zijn, noemen we de Geallieerden.  Deze landen vochten in het begin van de oorlog tegen de Centralen maar gaven het dan op.  Alleen de Sovjet-Unie vocht mee tot 6 april 1917.  Landen die geel gekleurd zijn, deden met de Geallieerden mee aan het eind van de Eerste Wereldoorlog, dus vanaf 1917 tot 1918.  Landen die grijs gekleurd zijn, bleven "neutraal". Zij vochten niet mee en werden ook niet aangevallen door andere landen.

wereldkaartoorlog.jpg (52284 bytes)

Hieronder zie je reclameposters uit verschillende landen. Ieder land had veel soldaten nodig en ieder land probeerde zijn eigen volk te overtuigen dat het goed was om te vechten voor je eigen vaderland. Veel mensen waren erg "nationalistisch". Dat betekent dat je veel van je eigen land hield en dat je er alles voor over zou hebben om je land te verdedigen.

reclameposter.jpg (14268 bytes)

 

muziekkorpsleger.jpg (8676 bytes)Hiernaast zie je een muziekkorps uit het leger. Ze gaan op de fiets naar het "front". Het front was de plaats waar hevig gevochten werd. Veel landen dachten dat de oorlog kort zou duren en dat ze weer snel thuis zouden zijn. Maar ze wisten niet dat het een oorlog van 4 jaar zou worden !

 

 

 

BelgiŽ en De Eerste Wereldoorlog?

Ons land wilde neutraal blijven, ze wilden zich niet moeien met de oorlog maar de Duitsers hadden albert1.jpg (2952 bytes)een aanvalsplan uitgewerkt om via BelgiŽ de Fransen te omsingelen.  De toenmalige Belgische koning Albert weigerde de doortocht aan de Duitsers. De Duitse troepen trokken op 4 augustus 1914 ons land binnen.  De Duitsers vernielden de forten van Luik en Namen.  Het Belgische leger trok zich terug rond Antwerpen  maar kon zich daar niet blijven verdedigen.  Uiteidelijk trok het Belgische leger zich terug naar de laatste Belgische verdedigingslijn : de Ijzer. Toen de Duisters de Ijzer  overstaken, liet Albert de sluizen te Nieuwpoort openen (27 oktober 1914). Het water overstroomde langzaam het gebied en dwong de Duitsers tot stilstand. De slag aan de Ijzer werd gewonnen.  De hele oorlog lang heeft koning Albert de zuidwesthoek van Vlaanderen uit de handen van de Duitsters gehouden. De rest van ons land kende vier jaar lang een harde Duitse bezetting.                                                                                                                                                                                     .                                                                                                                                                                      

Enkele voorbeelden :

Duitse soldaten vermoordden honderden burgers.

In Leuven hebben de Duitsers de kostbare bibliotheek van de universiteit in brand gestoken.

In Ieper ging de lakenhalle in vlammen op.

Ongeveer 100 000 Belgen vluchtten naar Frankrijk, Engeland en Nederland.

De Duitsers legden aan ons land zware oorlogsboeten op, eisten grondstoffen, landbouwopbrengsten en vee.

Meer dan 100 000 Belgische werklieden werden naar Duitsland vervoerd om er te werken in Duitse fabrieken.

Bij veel van onze landgenoten dreigde de ondervoeding en zelfs de hongerdood.

 

Het verdere verloop van de oorlog in Europa.

Duitsland leverde slag op twee fronten :

- het westelijk front : vanaf de Noordzee tot aan de Zwitserse grens

- het oostelijk front : van de Baltische Zee tot de Zwarte Zee.

Op geen van beide fronten kon Duitsland direct de overwinning behalen. Op beide fronten begon een loopgravenoorlog. De legers groeven zich langs beide zijden in in de modderige loopgravenstelsels, beschermd door zandzakken en prikkeldraad.

loopgraven.jpg (12151 bytes)

Drie jaar lang hielden de legers elkaar op deze manier in evenwicht. Geregeld werden verwoede pogingen gedaan om het front van de vijand te doorbreken.  De grootste veldslag was de Slag bij Verdun.  Nooit is er zo langdurig, met inzet van zoveel mensen, strijd geleverd op zo'n beperkt grondgebied. Deze veldslag, die werd gevoerd van 21 februari 1916 tot 19 december 1916, eiste schat men meer dan 700.000 doden, gewonden en vermisten op een slagveld nauwelijks groter dan tien bij tien kilometer. De Slag bij Verdun was eigenlijk niks anders dan een prestigeslag tussen twee volkeren: tussen Frankrijk en Duitsland.

 

Eerste wereldoorlog : buitengewoon hard en bloedig.

De soldaten kregen het erg hard te verduren. Nieuwe wapens werden gebruikt. Het wapen dat de eerste wereldoorlog beheerste, was de mitrailleur. De Duitsers probeerden gifgassen (Yperiet), de Engelsen tanks. Voor de soldaten was er niet alleen de bloedige strijd tegen de vijandelijke troepen, maar woedde er ook een afgrijselijk gevecht tegen de koude, het water, de ratten en ander ongedierte. De loopgravenoorlog werd een echte uitputtingsoorlog.

Hieronder zie je soldaten die zich beschermen tegen gifgas.   Dit gifgas werd ook Yperiet genoemd, naar de stad Ieper omdat men in Ieper voor de eerste keer gebruik maakte van dit gas.  Op de eerste foto zie je ook de mitrailleur.

metrailleur.jpg (9459 bytes)                        gifgas.jpg (7725 bytes)

 

In 1903 was er voor het eerst een vliegtuig een paar meter de lucht in gegaan. Iets meer dan 10 jaar later werd het vliegtuig al gebruikt om er bommen mee te gooien. Alleen moest dat nog wel met de hand, zoals je ziet. Dat was niet altijd even makkelijk. Als je de bom te vroeg of te laat los liet, had je de kans je eigen soldaten te doden ! Bovendien liep je het gevaar dat de vijand je uit de lucht schoot.

Ook onderzeeŽrs werden gebruikt om schepen aan te vallen.

vliegtuig.jpg (6433 bytes)                        onderzeeer.jpg (3816 bytes)

                                                                                            

 

Duitsland wordt tot overgave gedwongen.

In een alles-of-niets-aanval poogden de Duitsers in 1918 Parijs te veroveren. Zij naderden tot op 65 km van Parijs. De Franse generaal  Foch werd benoemd tot algemeen opperbevelhebber van alle strijdkrachten. Hij kreeg o.a. 700 000 Amerikanen en een paar duizend tanks tot zijn beschikking.

Over het hele westfront viel Foch met zijn troepen de Duitsers aan. Duitsland moest wijken voor de overmacht. Zij gaven zich over.

Op 11 november 1918 moesten zij de wapenstilstand tekenen.


De gevolgen van de Eerste Wereldoorlog.

Er waren ca.(ongeveer) 10 miljoen doden en 20 miljoen gewonden, enorme verwoestingen in Vlaanderen en Noord-Frankrijk.

De kaart van Europa werd veranderd. Landen waren kleiner geworden of nieuwe landen waren ontstaan. 

In 1919 kwamen de belangrijkste landen bij elkaar in Parijs en maakten een plan. Dit plan werd "De vrede van Versailles" (spreek uit: verzaije) genoemd. Het betekende dat Duitsland miljarden moest terugbetalen aan Frankrijk, om de schade terug te betalen die Duitsland had aangericht.

In datzelfde jaar, in 1919 werd ook de Volkenbond opgericht door de Amerikaanse president Wilson. De Volkenbond was een grote samenwerking tussen heel veel landen. deze landen hadden afgesproken dat er nooit meer zo'n enorme oorlog mocht komen.

In heel wat landen kregen de vrouwen nu ook kiesrecht.  Omdat veel mannen naar "het front" moesten, hadden de vrouwen de taak om in de fabrieken te werken. Hieronder zie je een groep vrouwen bezig die bommen maakten. De vrouwen waren behoorlijk belangrijk in de oorlog, want zij moesten voor de wapens zorgen. Na de oorlog wilden de vrouwen dan ook meer te zeggen hebben en kregen de vrouwen in veel landen kiesrecht.  Dat betekende dat vrouwen ook mochten stemmen op politieke partijen in hun land.

vrouwenkiesrecht.jpg (11246 bytes)